مصاحبه باجنرال عبدالملك
نام جنرال ملك در مقطعي بسيار سر زبان ها بود، او مدعي بود كه در زمان حاكميت طالبان بيش از ده هزار نفر از آنان را در دشت ليلي مزار به قتل رسانده است. وقتي به گفتگوي او رفتيم گلايه مندي هاي زيادي داشت؛
پس از حدود سي دقيقه مصاحبه متوجه شديم كه صداي او اصلاً ضبط نشده است. دوباره با سوالات ديگري شروع كرديم.
خودشما جنرال عبدالملك را چه طور معرفي مي نمائيد؟
نام من عبدالملك؛ درولايت فارياب درسال 1342 متولد شده‌ام پدرم از بيگ‌هاي ولايت فارياب است؛ من از يك خون مشترك به دنيا آمده ام. پدرم ازبك ومادرم پشتون است، تعليمات ابتدايي‌ام درفيض آباد وعالي را درليسه ظهير فاريابي پيش برده وفارغ شدم، بعداً شامل فاكولته ادبيات شدم كه با تأسف، جنگ ها به وقوع پيوست وجهاد برمردم ما فرض گرديد، درتنظيم جهادي مولوي صاحب محمدنبي محمدي، حركت انقلاب اسلامي افغانستان، عضو بودم. در راه جهاد دو برادر، پدرم وخواهرم شهيد شده اند. بعد ازخروج قشون سرخ شوروي وقت از افغانستان به حيث افسر اردو معرفي شدم. وبعد از پيروزي انقلاب اسلامي دوباره ملكي شدم وبه صفت رئيس ارتباط خارجه جنبش اسلامي افغانستان درصفحات شمال ودر دولت پروفيسور استاد رباني وزير خارجه افغانستان درحكومتي كه آمرصاحب شهيد به صفت وزير دفاع، آقاي محقق وزير داخله وخودم به حيث وزير خارجه به نمايندگي از قوم ازبك حضور داشتم. مدت يكسال ونيم به حيث والي فارياب نيز اجراي وظيفه نموده ام.
در دورة‌حكومت ببرك كارمل زنداني شدم، آغاز فعاليت هاي سياسي ازهمان زمان مي‌باشد، زندگي شخصي ام طوريست كه يك خانم دارم چهار پسر وسه دختر دارم وبيشتر درمزارشريف زندگي دارم. بعد از اختلاف هايي كه درسال 1376 ميان من وآقاي جنرال دوستم به وجود آمد. دراصل جنبش ملي اسلامي را درسال 1371تاسيس كرديم درسال 76 پلنوم آن را برگزار كرديم. وتاسالي كه قانون احزاب به وجود آمد من در رأس آن فعاليت مي كردم.
بعد از تصويب قانون احزاب؛ حزب آزادي را با تغيير اساسنامة حزب؛ ثبت وراجستر كرديم. فعلاً به حيث رهبر اين حزب فعاليت مي كنم. دردوران مقاومت به عنوان اولين مقاومتگر درولايات فارياب كوهستانات سرپل وكوهستانات فارياب وغور حضور داشتيم، بيشتر طرفداران ما درتالقان ولايت تخار تحت امر فرمانده كل مقاومت آمرصاحب قرار داشتند، وخودم هميشه دررفت وآمد به تالقان وپنجشير با شهيد احمدشاه مسعود در رفت وآمد بوديم. بعداز شكست وسقوط طالبها درافغانستان ازهمان آوان تا اكنون مشغول فعاليت هاي سياسي وكارهاي شخصي خود هستم.
شما فعلاً نسبت به بسياري شخصيت هاي ديگر درانزوا هستيد.
من مانند ساير مخالفين، عاشق چوكي ومقام نيستم. ماجهاد ومقاومت كرديم، كشور را ازاشغال وبدبختي نجات داديم، همين كه دوستان خودرا درچوكي وقدرت مي بينم، كفايت مي‌كند.
تاحال ميان شما وآقاي كرزي گفتگويي دربارة سهم گيري درقدرت صورت نگرفته؟
من بارها گفته‌ام كه خواستار يك حكومت قوي مركزي دركشور مي باشم، چندين بار روي اين مسايل با آقاي كرزي صحبت كرده‌ام، ولي علاقمند حضور در دولت نمي‌باشم؛ براي اين كه آنچه خواست ملت ومردم است دولت نتوانسته به آن مسير حركت كند. بناءً ما هم نمي خواهيم خلاف خواسته هاي ملت ومردم در آن مسير حركت كنيم، همان قسمي كه درحكومت نيستم درجبهة ملي هم نيستم. ما درتلاش هستيم كه ازمجموع احزاب سياسي، ازمجموع روشنفكران بي طرف -خط سوم- عملكردهاي مثبت هر دو طرف را انتقاد بكنيم.
روابط شما درحال حاضر با جنرال صاحب دوستم چگونه است؟
آنها مشغول وظيفة دولتي شان وياشايد هم مصروف وظايف سياسي شان باشند وما با هم هيچگونه روابطي نداريم.
آيا به اين فكر نيستيد كه مانند سالهاي نه چندان دور، دركنارهم باشيد و يكجا باهم مبارزه كنيد؟
اين بستگي دارد به شرايط وطن! براي فعلاً ماچنين ضرورتي احساس نمي كنيم.
چرا سران ازبك تبار اين قدر با هم بي اتفاق هستند؟
فرمودة شما درست است، اما يك تعداد بزرگان قوم ازبك، بين شان اتفاق واتحاد وجود دارد، يك تعداد كشمكش هايي كه بين ما وجنرال دوستم وبين اكبرباي وجنرال دوستم، جنرال دوستم وقاضي صاحب كبير وجود دارد منحصر به فرد است، قوم ازبك درافغانستان يك قوم متحد است وسليقه هاي شخصي نمي تواند كه درپارچه پارچه شدن يك قوم تاثير داشته باشد. اختلاف هاي سياسي، سليقوي وشخصي درهرقوم، اعم ازپشتون‌ها، هزاره‌ها وتاجك‌ها وجود دارد، اين طور نيست كه ديگر اقوام‌هم باهم بسيار متحد باشند، واين را هم نمي توانيم بگوييم كه قوم ازبك بسيار جدا و از هم پاشيده است. خواهي نخواهي مشكلاتي وجود دارد. شايد يكي از دلايل، آن باشد كه باسواد كمتر دارد؛ شايد يكي از دلايل هم اين بوده كه قوم ازبك محروم بوده وابزار وآله دست اقوام ديگر قرار گرفته است.
مهمترين ويژگي وخصلت قوم ازبك چيست؟
قوم ازبك هم مانند ساير اقوام بزرگ دركشور مي باشد، مانند تاجك، پشتون، هزاره، عرب، نورستاني... اقليت كوچكي كه به نام اهل هنود داريم هم ازجمله قوم افغانستان هستند. اگر بگويم كه نژاد ازبك يك تاريخ طولاني دارد يك بحث جدا است، هرقوم براي خود داراي ويژگي هاي به خصوص وارزش هاي خاص خود را دارد. نمي توانم منحيث يك كاركن سياسي بالاي قوم مشخص بحث كنم.
غالباً به برخي شخصيت هاي ازبك، صفت وپسوند «پهلوان» اطلاق مي شود.
ببينيد، كلمه پهلواني چند معني دارد كه عياري يك معني آن است. روشنفكري معني ديگر، كاكه معني ديگر.
حضرت پيامبر«ص» هم بالاي اين موضوع بحث كرده اند. پهلوان به فردي مي گويند كه درهرعرصه مرد ميدان باشد.
پهلوان به كسي مي‌گويند كه قوي هيكل باشد، كشتي گيري، اسب سواري، ازمهارتهاي ورزشي برخوردار بوده باشد، بزرگ يك قوم ، قبيله ويك قريه باشد، به اقوام پشتون بيشتر كلمه خان مسمي است به تاجك ها بيشتر كلمه آقا مسمي است وهر قوم درميان شان اسمائي دارند، كه بزرگان خويش را به آن مسمي نموده اند.
مي آييم دوباره برسر مسايل سياسي روز، شما بين جنرال دوستم وآقاي كرزي كدام يك را ترجيح مي دهيد؟
عملكرد مثبت هر كدام كه بيشتر به نفع ملت ووطن باشد.
عملكردهاي شش ساله حامد كرزي راچطور مي بينيد؟
آنچه كه ملت انتظار آن را داشته به آن پيمانه نبوده است.
ضعف هاي حكومت بيشتر دركجاها بوده؟
اگر ضعف هاي حكومت را بشمارم شايد ازحوصله شما هم بيرون باشد، ولي ضعفهايي وجود دارد؛ شما عملاً مي بينيد امنيت دركشور نيست. كار وجود ندارد، آبادي وبازسازي دركشور نيست، فساد اداري فراوان وجود دارد، ترور، جنگ، اختطاف و... وجود دارد. براي اولين بار و در طول تاريخ؛ افغانستان يك بارچانس بسيار طلايي پيداكرد، كه تمام دنيا از افغانستان حمايت كردند. درگذشته ها قطب هاي مختلف بودند كه يكي حمايت مي كرده وديگري مخالفت. ولي اولين بار است كه تمام جهان به طرف افغانستان حسن نيت نشان داد. با تأسف كه حكومت آقاي كرزي ودولتمردان حكومت نتوانستند از اين فرصت هاي به وجود آمده استفاده معقول به نفع ملت ومردم افغانستان نمايند، شايد براي شخص خود استفاده هاي خوبتري كرده باشند.
ضعف حكومت فعلي را چطور تحليل مي كنيد؟
اگر به جاي حكومت كرزي جامعة جهاني يا 38 كشور دنيا از حكومت داكتر نجيب الله حمايت مي‌كرد ويا ازحكومت استاد رباني، يا ملاعمر حمايت مي‌كرد، شايد به مراتب بهتر از حكومت ضعيف فعلي مي بود. باموجوديت قواي ائتلاف دركشور وپشتيباني سياسي واقتصادي فراوان نتوانسته كاري انجام دهد. حكومت فعلي ضعيف ترين حكومت درتاريخ افغانستان مي باشد.
با همين رويكرد ازحادثه پانزدهم عقرب بغلان بگوئيد.
ببينيد حكومت ضعف هاي زيادي داشته است، من به خانواده هايي كه فرزندان شان را از دست دادند، به خانواده آقاي كاظمي، آقاي صبغت الله ذكي، انجنير عبدالمتين، وساير خانواده هاي شهداي بغلان از آدرس رهبري حزب آزادي تسليت عرض مي دارم. من بيشتر حكومت را دراين قضيه مقصر مي دانم؛ چون مسئول تأمين امنيت حكومت بوده، اين ضعفهاي حكومت است. مگر حكومت نمي توانست براي شخصيت‌ها ووكيل صاحبان 10 نفر يا 20 نفر محافظ مي داد معاش مي داد تا آنها به اين حادثه خونبار مواجه نمي شدند. اين را حكومت نكرده ولي زمينه ساز اين گپ ها بوده.
ازنظر شما حادثه بغلان چطور بايد بررسي شود؟
نظر شخصي ام اين است كه هيأت بي طرف يعني كي؟ اگر هيأت ازحكومت باشد كه خود حكومت ملامت است، اگر از پارلمان است پارلمان فعلاً خودش درگير است، ما راه ديگري بايد ازسازمان ملل متحد، نيروهاي ائتلاف وآيساف كه داراي وسايل تخنيكي پيشرفته هستند تحقيق را پيش ببرند ويا هم مردم افغانستان خود يك هيأت بي طرف را انتخاب نمايند.
درمورد نقاط قوت حكومت ديدگاه خود را بگوئيد؟
نقطة قوت؛ همين بس كه آقاي حامد كرزي رئيس جمهور كشور است!! وقتي قوت نباشد كه كسي رئيس جمهور نمي شود.
كاركردها ونقاط مثبت حكومت را نام بگيريد.
بلي! نمي شودكه هيچ كاركردهاي حكومت مثبت نباشد، مثلاً ايجاد پارلمان، يك سلسله بازسازي ونوسازي هاي محدود، فروش كارخانه هاي توليدي، فروش معادن و... به افراد شايد، نقطه هايي هستند كه مثبت ارزيابي بكنيم.
بازهم مي آيم به مسايل شخصي شما؛ به چه سرگرمي هاي بيشتر علاقمند هستيد؟
من درست نفهميدم كه منظور شما از سرگرمي چه است؟
مثلاً بزكشي واسب سواري ومطالعه و...
به بُزكشي واسب سواري بسيار علاقمند هستم. دربُز كشي ها هميشه اشتراك مي كنم. ولي نه به صفت يك چاپ انداز صرف تماشا بين مي باشم، همچنان به مالداري ومسايل فرهنگي، مطالعه كتاب، به موسيقي كلاسيك افغانستان هم علاقمند مي باشم.
آيا اهل كشتي گرفتن هستيد؟
نخير! تا به حال ازگريبان هيچ كس نگرفته ام. من اسب سوار هستم، وكشتي گير نيستم.
اما بعضاً به شما پهلوان خطاب مي شود!
به من هيچ كسي تا به حال پهلوان خطاب نكرده است، من پهلوان نبوده‌ام بيشتر پدرم را پهلوان مي‌گفتند كه ازخوانين ازبك بوده از بزرگان ازبك بوده ودرضمن ورزشكار بسيار خوبي بوده است. اسب سوار بوده كه چندين سال درمسابقات المپيك دراستديوم ورزشي كابل اشتراك ورزيده بود. وكپ هاي قهرماني نيز دريافت كرده بود. وبرادر بزرگم مرحوم شهيد رسول پهلوان اسب سوار بود، ورزشكار بود. همان طوري كه درميدان نبرد پهلوان بود درميدان ورزش هم پهلوان واسب سوار بود. ولي خودم صرف به عنوان سرگرمي وتفريح رفع خستگي به اسب سواري مي پردازم وعلاقه دارم.
درجريان فعاليت هاي سياسي، كسي به شما نيرنگ زده است؟
به من بسيار نيرنگ زده اند، نزديكترين دوستانم به من نيرنگ زده اند.
آيا خود شما هم حقه زده ايد؟
من از سياست تعبير ديگري دارم، نخواسته ام به كسي نيرنگ بزنم.
اگر گفتني هايي مانده باشد، درخدمت هستيم!
از وضعيت موجوده كشور نگران هستم، خواهش من از رهبري حكومت اين است كه درجلوگيري ازبحران وكشمكش هاي سمتي وقومي، براي جلوگيري ازمشكلها وجلوگيري ازبيكاري مردم دست به كار شوند؛ اين چانس هاي طلايي را بار ديگر كشورما بدست آورده نمي‌تواند. پيام من به آقاي كرزي اين است كه درسياست هاي خود تجديد نظر كند. تشكر
